Blog: ziekenzalving

Uit het kerkblad van juni 2022.

Jakobus 5:14 Laat iemand die ziek is de oudsten van de gemeente bij zich roepen; laten ze voor hem bidden en hem met olie zalven in de naam van de Heer.

Ziekenzalving, wat is dat?

Enige tijd geleden werd mij door de Werkgroep Eredienst en Liturgie Kruiskerk gevraagd om iets te vertellen over de ziekenzalving. Afgelopen Hemelvaart bezocht ik, met een aantal gemeenteleden, de conventie van de Charismatische Werkgemeenschap Nederland (CWN). Al tientallen jaren wil de CWN een beweging binnen de oecumene zijn om meer aandacht te vragen voor het helend werk van de Heilige Geest. Op conventies is er ruime aandacht voor het gebed, en in het bijzonder voor de mogelijkheid tot voorbeden, zegening en ziekenzalving. Dit jaar zou ik zelf als ambtsdrager aanwezig zijn om mee te helpen bij het bedienen van de ziekenzalving. Dit alles leek mij een goede reden voor een bijdrage in het kerkblad en zo wat aspecten van de ziekenzalving aan te stippen.

In het pastoraat geef ik ziekenzalving al vorm, maar altijd in een afwachtende vorm.
Ik laat het in contacten vallen als een mogelijkheid, maar ik stap niet zomaar met mijn zalfflesje binnen. En niet onbelangrijk: ik zie het als een onderdeel van het pastoraat van de gemeente, niet als een eigen ‘solo’-praktijk. Zo vindt de ziekenzalving op de conventie ook plaats in teams, en neem ik in de gemeente altijd een ambtsdrager met mij mee.

Zelf meedoen met de ziekenzalving op de conventie deed ik voor het eerst. Als ‘groentje’ was ik dus blij met een voorbespreking met zo’n 20 zeer ervaren pastores. Wat mij daar opviel, was alle ruimte voor vragen die bezoekers rondom ziekenzalving kunnen hebben.
Mag je voor elke ziekte bidden en zalven? Ja! Het is voor iedereen die lijdt aan het leven.

Mag je de verwachting uitspreken dat God geneest? Wees voorzichtig en realistisch. Je mag het verwachten en vragen, maar niet proclameren. Ziekenzalving is geen gebedsgenezing. Maar wat is het dan wel?

De handen van God nabij

In mijn eigen woorden: In de ziekenzalving komen de handen van God nabij, en daalt Gods Geest in de gestalte van olie in lijf en leden. Verzorgende handen (denk aan de Barmhartige Samaritaan en de zorg voor de zieken in Matteus 25:40). Handen die willen bevrijden van wat een mens gevangen houdt. Als kerk mogen we juist mensen in deze kwetsbare situatie niet alleen laten staan. We kunnen voor hen bidden, maar we mogen hen ook in Jezus naam helend aanraken.

Ziekenzalving is niet alleen voor hen die gaan sterven, anders dan het Sacrament van de zieke in de katholieke traditie. Nee, het is voor hen die vanuit hun situatie van ziekte en pijn nu al uitzien naar Gods heilzame aanwezigheid. En dat kan zeer bevrijdend zijn, want ziek zijn kan soms ook een zeer eenzaam proces zijn, waarin aanrakingen zomaar louter medisch lijken te zijn.

Het Hemelvaartsweekend beleefde ik mijn vuurdoop. Na afloop moest ik er ook echt van bijkomen. Normaal gesproken werk je in het pastoraat in meerdere bezoeken naar dit ene moment toe, nu krijg je in een paar minuten te horen, waarom iemand vraagt om jouw gebed en aanraking met zalfolie. Lichamelijke kwalen, maar ook verleden van misbruik en geweld, in korte tijd deel je mee in een proces wat iemand al soms jaren gaat. Dan mag je in Gods naam een belangrijke halte zijn op zijn of haar weg naar genezing en heling. Die intensiteit is mij nog lang bijgebleven. Woorden schieten, zeker op papier, ervoor te kort. Maar vraag mij er gerust eens naar, ik vertel er graag meer over.

ds. Joost Schelling