Blog: Vrijheid

Verlangen naar vrijheid
Het valt niet mee om afstand te houden. Het valt niet mee om binnen te blijven. Het valt niet mee om toch niet even de winkels op te zoeken. Ik verlang naar ruimte, naar ontmoeten, naar slenteren, naar vrijheid om gewoon op pad te kunnen gaan. Aan de foto in het AD (woensdag 29 april) zie ik dat meer mensen naar meer vrijheid verlangen. Tegelijk geeft de krantenkop aan dat het echt niet zomaar zonder risico’s is.

Niet vanzelfsprekend
In deze tijd van corona is duidelijk geworden dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is. We dachten het misschien wel. We konden immers doen en laten wat we wilden (binnen de regels van de wet). We konden gewoon samen komen. We konden onze meningen geven. We konden protesteren op het Malieveld. We konden eigen keuzes maken. In de kern is dat er allemaal nog wel, maar de beperkingen van onze bewegingsvrijheid, de beperkingen in winkels, ondernemen, vakantie vieren maken mij er sterk van bewust dat onze vrijheid niet vanzelfsprekend is. Vrijheid vraagt om het dragen van verantwoordelijkheid voor elkaar en om het ruimte scheppen voor elkaar.

75 jaar bevrijding
Op weg naar 4 en 5 mei komt dit thema van Vrijheid nog eens extra nadrukkelijk aan de orde. We vieren dit jaar 75 jaar bevrijding. Bevrijding die bevochten is in een zware Wereldoorlog, met miljoenen slachtoffers. Onze vrijheid vieren kan dan ook niet anders dan staan op de schouders van allen die gestreden en geleden hebben in die vijf bittere jaren. Vrijheid vieren is ook gedenken wat er kan gebeuren als wij ons niet blijven inzetten voor de vrijheid van mensen.

Niet vergeten

In 2010 was ik samen met mijn jongste zoon in Auschwitz. We sliepen in kamers die uitkeken op de barakken en het prikkeldraad. We werden in dit bezoek diep geraakt door de gruwelijke planmatigheid,  de gaskamers, de kinderschoenen en lege koffers. In Birkenau liepen we de laatste meters van de vele gedoemden. De stilte was intens.

Ik schreef er een paar kleine teksten om iets van mijn gevoel weer te geven.

Vogel

Een vogel vloog voorbij.
Zij rustte niet op de brokstukken.
Zij bouwde geen nest onder het dak.
Ze dronk geen water uit de poel.
De verten lonkten, oneindig ver.
Vrijheid riep.
Ze vloog er reikhalzend heen.

Zij wel.

 Wat toen gebeurde in de Jodenvervolging, tegen Sinti, Roma, gehandicapten en anderen die afgeschreven en buitengesloten werden, mag nooit vergeten worden. Want als ik scherp kijk, gebeurt het nu nog steeds in discriminatie, antisemitisme, haat en geweld tegen mensen die niet mogen zijn wie ze zijn. Daar moeten we ons tegen blijven verzetten om de vrijheid van mensen hoog te houden.

Amalek
In de online kerkdiensten luisteren we nog steeds naar verhalen uit Exodus. De strijd tegen Amalek komt aan de orde. Amalek valt de achterhoede aan waar de kwetsbare mensen zijn. Geweldsverhalen in de bijbel zijn altijd wel lastig uit te leggen, en ook lastig te verbinden met het beeld dat God liefde is.

Maar hier bij Amalek wordt zichtbaar dat er kwaad is dat hard bestreden moet worden. Amalek is symbool komen te staan voor kwaad dat kwetsbare en weerloze mensen aanvalt en klein houdt. Kwaad dat de vrijheid van mensen onderuit haalt en kapot maakt. Daartegen staat God op, om recht te doen aan mensen, om vrijheid te bevechten zodat mensen perspectief van leven ontvangen, op verhaal kunnen komen en zichzelf kunnen zijn.

In het verhaal van Exodus wordt Mozes een instrument van deze strijd. Voor ons zal het niet anders zijn, als we opstaan en Jezus volgen in ons leven.

ds. Gertjan Robbemond