Blog: heeft de kerk de wereld vooruit geholpen?

Over een jaar of tien bestaat de kerk van onze Heer Jezus tweeduizend jaar. Heeft die kerk in al die eeuwen de mensheid verder gebracht? Het wordt tijd om de balans op te maken.

Ik lees graag in het boek Handelingen want daar zie je het begin van de kerk. Na Hemelvaart en Pinksteren zijn de mensen die bij Jezus hoorden hard aan het werk gegaan. Ze genazen zieken. Getuigden van Jezus voor de Hoge Raad. Ze stichtten huisgemeenten en zorgden voor elkaar.

Hoe ging het verder? Van de christenen in de volgende eeuwen weten we vooral dat ze van tijd tot tijd hevig vervolgd werden. Maar hoe stonden ze in de samenleving? Een Amerikaanse socioloog, die dat onderzocht heeft, vertelt: In heel het Romeinse rijk vielen christenen op door hun hulpvaardigheid. Als de pest in een stad woedde gingen zij de huizen binnen om de zieken te verzorgen. Als de overledenen op straat werden gelegd zorgden zij voor een nette begrafenis. Jonge mensen die van het platteland naar de stad trokken vingen zij op of zij familie waren.

Na enkele eeuwen ging het mis. Keizer Constantijn koos in 312 voor het christendom. Christenen, die eerder gediscrimineerd werden, kregen vaak  hoge posities in het landsbestuur. De kerk met zijn bisschoppen ging steeds meer een macht vormen. In de late middeleeuwen waren er zelfs bisschoppen die een leger hadden. We weten ook dat in die tijd door kloosterlingen vaak veel goed werk gedaan is. Franciscus van Assisi leefde ook in die tijd.

De Kerkhervorming leerde mensen weer naar de Bijbel te luisteren. Maar toen de ‘Lage Landen’ zich vrij gevochten hadden van de Spaanse koning kregen de burgers andere ambities. Zij gingen de zee op voor handel. Maar hun handel werd al gauw ook slavenhandel. Vooral Middelburg en Vlissingen gingen in dat winstgevend bedrijf voorop.

De Synode van Dordrecht (1619) bemoeide zich meer met de ware leer dan met het leven van de kerkleden. Nooit heeft een synode of classis geprotesteerd tegen de slavenhandel. Alleen de Classis Middelburg heeft één keer protest geuit; toen handelaren de internationale slavenmarkt van Lissabon naar Middelburg wilden verplaatsen. Geen protest tegen die handel maar: niet bij ons voor de deur!

Twee eeuwen later zette de industriële revolutie door. Met alle ellende voor arbeiders en hun gezinnen. Natuurlijk zijn er in die tijd ook wel mensen geweest die zich geweldig hebben ingezet voor hun medemensen. Maar de kerkleiding zweeg. In 1863 werd door Nederland de slavernij afgeschaft in Suriname.  Maar dat was niet op aandringen van de kerken.

Hoe kwam het dan dat we 18 eeuwen nodig hadden om te beseffen dat slavernij uit den boze is? Hoe kwam het dat we 19 eeuwen nodig hadden om te ontdekken dat mannen en vrouwen voor God gelijkwaardig zijn? En dat we pas na 20 eeuwen ontdekten dat homofiele mensen door God aanvaard zijn?

Hoe kwam dat? Was de Geest dan niet meer actief in al die eeuwen? Nee, de kerk luisterde niet. Die schikte zich meer naar de maatschappij. Geen zoutend zout dus.

 

En vandaag dan? We zijn een stuk verder. Ik ben elke dag blij met de kerk waarin wij leven. Een bruisende kerk. Vol activiteiten naar binnen en naar buiten. Sterk diaconaal gericht. Niet volmaakt, maar voluit gemeente van onze Heer! Een gemeente die zich niet krampachtig vasthoudt aan wat vroeger was, maar zich verderwil laten leiden door Gods Geest.

Gericht op de woorden en daden van Jezus.  Met zo’n gemeente mogen we nu het nieuwe seizoen weer ingaan.

ds.Evert Hoogerwerf

 

Geef een reactie