Blog: VASTEN ZEKER?!

Matteüs 6:1 Let op dat jullie de gerechtigheid niet beoefenen voor de ogen van de mensen, alleen om door hen gezien te worden.

VASTEN ZEKER?!

Vaste prik in deze veertigdagentijd is het initiatief van de werkgroep Tienden-de-luxe om te vasten. Onder de noemer ‘VASTENzeker’ vraagt zij aandacht voor 40 dagen minderen. Middels een spaardoosje of een toezeggingsbrief word je eraan herinnerd om het geld, dat je daarmee uitspaart, te doneren. Geld bestemd voor een naaste in nood, dit jaar voor voedselpakketten voor de ‘vergeten’ oorlog in Jemen. Een eenvoudige kleine actie met een grote betekenis, ook als u besluit alleen te geven en vasten aan de ‘diehards’ over te laten.

Zoals gezegd vaste prik, deze actie. Maar vasten, minderen, bewust jezelf iets tijdelijk ontzeggen is ‘trending’. Vooral in de maand januari kun je naar hartelust ontslakken, ontspullen en al dan niet digitaal detoxen. Maar in toenemende mate ook in de lijdensweken naar Pasen toe, en steeds meer door niet-katholieken. Daardoor krijgt het ook trekken van goede voornemens. Niet dat dat verkeerd is, want ook goede voornemens weerspiegelen vaak een verlangen naar een goed en bevrijd leven.

Askruisje op Aswoensdag

Aswoensdag ben ik mijn veertigdagentijd begonnen met het halen van een askruisje. Aswoensdagvieringen zijn er ook in protestants verband. In 2012 haalde de hervormde Jeruzalemkerk in Amsterdam het reformatorisch dagblad ermee. In Woerden kun je bij Lutherse Kerk terecht. Omdat ik die avond niet kon, koos ik voor de katholieke viering in de ochtend in de Bonaventurakerk. Een nieuwe ervaring voor mij. Zowel qua leeftijd als qua kerkelijke kleur viel ik wel erg op. Door de soberheid van de liturgie leek het bijna een calvinistische dienst. Palmtakjes (buxus) van de vorige palmpasen worden verbrand en vervolgens wordt de as gewijd. Verstilling en inkeer zijn de belangrijkste elementen van deze dienst inclusief een korte overdenking. En aan het eind tekent de voorganger met as een kruisje op je voorhoofd. As als teken van de vergankelijkheid van de mens (stof ben je…) maar ook als teken van een nieuw begin. Want as conserveert ook gloeiende kolen in de nacht.

Na het askruisje was het voor mij tijd om te minderen. Veertig dagen geen sociale media als Facebook en Instagram. En in het spreken over vasten valt het wel op, dat vasten gaat lijken op een uitdaging voor de buitenwereld. Veel mensen zeggen wat ze laten staan, maken hun omgeving deelgenoot ervan, al dan niet via een site. Vasten in de 21eeeuw wordt besproken en gedeeld met anderen. En dat roept ook een tegenreactie op, soms zelfs verwijzend naar het fragment uit de Bergrede waaruit ik hierboven citeer. Gerechtigheid doen (in de tijd van Jezus: aalmoezen geven, bidden en vasten) doe je voor de Heer en toch niet voor je omgeving. In de tijd van Jezus waren er talloze mensen die zich op hun gerechtige daden lieten voorstaan. Kijk mij eens goed doen. Goed doen zodat het afstraalt op jezelf of op een streepje voor ten opzichte van anderen. Protestanten zijn voor die kant terecht altijd zeer huiverig geweest. Geen werkgerechtigheid. Maar vasten was lang ook een sociaal gebeuren. Je deed het met elkaar en je hield er soms zelfs rekening mee. Nu maak je eigen keuzes en moet je het ‘alleen doen’.

Vasten opent een nieuw perspectief

‘Het leven is niet selfmade’, zo stelt Ben Tiggelaar in de eerste protestantse lezing in 2018. Ook vasten is niet selfmade. Maar delen van wat je bezig bent te doen, is volgens diezelfde Ben Tiggelaar, één van de sleutels tot succes in gedragsverandering. En daar is vasten wel op gericht. Door bewust jezelf iets te ontzeggen, ontstaat er ruimte voor ander gedrag (voor mij dus gerichte stille tijd en meer persoonlijke aandacht in plaats van de vluchtige swipes en likes op sociale media). Vasten opent zo een nieuw perspectief. Vasten bereidt ons voor op bevrijdend paasleven. En alles waarvan je niet vrijwillig afstand van kunt doen, daarvan ben je dus (nog) niet bevrijd. Vasten zeker! Voor mij! Vasten voor u of jou? Een eigen keuze. Maar als je besluit mee te doen (of eerder te laten), dan weet je nu dat je niet alleen staat. Zeker en vast!

Ds. Joost Schelling.