Blog: Warmhartigheid maakt warm….

Een paar maanden geleden ontdekte ik deze term ‘Warmhartigheid’. Het gebeurde tijdens een symposium van het Christelijk Sociaal Congres met het FNV over armoede. Daar hield ds. Dick Couvée van de Pauluskerk in Rotterdam een vurig pleidooi voor warme gemeenschappen. De Pauluskerk kenmerkt zich nog steeds door het opkomen voor de mensen aan de onderkant van de maatschappelijke ladder. Maar het rebelse van Perron 0 en ds. Visser is veranderd in een maatschappijopbouwende toon. Samen deel uitmaken van de oplossing is het devies van Couvée. Eerst werden de kille cijfers over Rotterdam gepresenteerd. Nergens zijn armoede, schulden- en psychiatrische problematiek zo zichtbaar als in de havenstad. Op straat en in de overzichtsstaatjes, je kunt er niet omheen. Tijd om van de armste naar de warmste stad te bewegen. Maar zo stelde Couvée: daar is een ander verhaal voor nodig. “Een ander verhaal over onszelf, over wat we echt van waarde vinden en vervolgens hoe de economie aan dat verhaal kan bijdragen in plaats van andersom.”

Warm Rotterdam staat voor onvoorwaardelijkheid (warmte begint met vertrouwen), voor inclusiviteit (ieder schepsel van God telt evenveel mee), en voor pluraliteit (elk mens is anders en dat is goed!). De beweging om te komen tot warme gemeenschappen gaat terug op de ervaring dat we zo’n gemeenschap vaak in het heel klein kunnen realiseren. In kleine kring, binnen ons eigen netwerk. Geen zelfredzaamheid, maar samenredzaamheid. Barmhartigheid wordt warmhartigheid en daarmee wederkerig. We hebben elkaar nodig om voluit mens, individu te zijn. De ander geeft ons een waardevolle blik op onszelf. Niet als hulpvrager, maar als degene die in de misere zit die ons bespaard is gebleven. In zijn verhaal maakte Couvée steeds die omkering. Hij sprak niet over de mensen die zich in deze kwetsbare positie bevinden als slachtoffers, of als doel of project van ons diaconaal handelen. Maar voluit als medemensen, als participanten in hun eigen stad. Op dat moment stapte hij van het podium en liet het podium aan Beate en Marian. Beiden actief in de Pauluskerk in diverse functies, beiden zelf ervaringsdeskundig rond armoede en schulden. Hun verhaal gaf een inkijkje in de vele duizenden huishoudens in Nederland die met schrijnende armoede moeten leven. Patat, frikandellen, blik erwten en pot appelmoes als menu is een traktatie voor kinderen, op zaterdag, maar Beate kon alleen dat nog dagelijks haar kinderen voorzetten.

Het SCP[1]berekende recent dat het percentage van mensen die in soortgelijke omstandigheden moet leven is gedaald tot 5,9%. En kinderen lopen meer risico om erin terecht te komen, dan volwassenen, zo leert datzelfde onderzoek. Werkenden met beperkte uren of ZZP’ers met weinig inkomsten ook. 5,9%, dus 1 op de 16 mensen in Nederland nog altijd. En een fors deel woont dus in Rotterdam. Maar ook nog altijd zo’n 2000 inwoners van Woerden. In de Pauluskerk had Beate weer haar waardigheid hervonden en haar schaamte overwonnen. Belangrijkste redenen: menselijke aandacht, warmte en aangesproken worden op haar verlangen èn haar kwaliteiten. Een aangrijpend relaas, daar moet je bij geweest zijn. Maar uit de verhalen kwam zoveel hoop en warmte naar voren. Even zag je die (w)arme stad al oplichten.

Zondag 3 februari staan we extra stil bij het diaconale werk van onze kerk. En onze diaconie heeft zich de voorbije jaren op diverse terreinen, voor de nood in binnen- en buitenland, laten zien als het barmhartige gezicht van onze geloofsgemeenschap. Niet alleen geld inzamelen, maar ook achter de voordeur kijken hoe mensen in de knel toch een extra tas boodschappen, een kleine vakantie of paar kinderschoenen kunnen krijgen. Warm Woerden. Ik krijg het er al warm van!

Joost Schelling

[1]SCP-rapport, 23 november 2018, Armoede in kaart. https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2018/Armoede_in_kaart_2018