Blog – Onze hoop ligt in een kribbe, ….

…. deelt ons menselijk bestaan” (Sela – Volheid van genade)

In opdracht van een religieuze tentoonstelling schilderde Hans Versteeg in 2017 deze ‘madonna’. De titel van zijn schilderij(!): “Madonna del mare nostrum, met als ondertitel: mantel der liefde.” Versteeg schildert een vrouw met kind gewikkeld in aluminiumfolie voor een donkere zee. Het aluminiumfolie staat symbool voor het eerste teken van naastenliefde, wanneer drenkelingen uit zee worden opgepakt. Soms ook meteen het enige teken. Want deze vrouw staat ook symbool voor een van de vraagstukken van deze eeuw: migratie. Wereldwijd zijn mensen op drift. Op zoek naar geluk en leven elders, op de vlucht voor honger, terreur of onzeker bestaan. Zij is de belichaming ervan.

Maar deze vrouw kijkt ook langs jou weg, alsof er achter jou meer te zien valt. Zij ziet jou wel maar jij bent als kijker niet het centrum van haar wereld. Het kind maakt daarentegen wel rechtstreeks contact met jou. Alsof het weet, dat in contacten met kinderen wat anderen ervan denken er niet toe doet. Het is nu: jij en ik. En hun blikken zijn neutraal, ze maken contact, maar bedelen niet. Geen stereotiep decemberplaatje. Maar toch confronterend, want ze zijn er.

In het kwetsbare van het kind ons eigen leven verwezenlijkt

In een beeldoverdenking bij dit schilderij zegt theoloog Erik Borgman: “Als zij de madonna is, en daarmee het beeld van de kerk, dan is het niet de vraag of jij haar redt, maar of jij met haar bent om zo, net als zij, gered te worden. Jij hoeft de Messias niet te zijn – wij hoeven de Messias niet te zijn, want zij draagt de Messias.”
En dat is kerst in optima forma. Kerst draait niet om al het goede wat wij doen, ingegeven door mensen in nood. Kerst draait om de vraag of we in het kwetsbare van het kind in Bethlehem ons eigen leven verwezenlijkt zien worden. Onze hoop ligt in een kribbe. Wij worden gered voor zover we geloven dat wij door dit kind gered worden. Daarom kijkt het zo moeilijk weg uit de blik van dit kind ‘van de zee.’

Deze “Madonna del Mare Nostum” hangt prominent in de kerkzaal van buurthuis Bethel in Den Haag. Daar verblijft al ruim 1000 uur de familie Tamrazyan uit Armenië. Voor hen is een 24-uur durende kerkdienst bezig, om te voorkomen dat de overheid hen zal uitzetten. Kerkasiel genoemd. En niet enkel voor hen, maar ook voor 400 andere kinderen die na jaren verblijf in Nederland hopen op een kinderpardon. En dáár tijdens elke viering, dag en nacht, kijkt deze madonna de aanwezigen aan. En stelt enkel de vraag: Hoe en door wie wordt jij gered uit jouw woeste bestaan? Hoe lang gaan deze vieringen nog door? Ook met kerst?

Kerst met een randje

Kerst met een randje noemen we dat. Geen glitter, weinig opsmuk, maar de rauwe werkelijkheid van het dagelijks leven. En dat vieren we dan ook met kerst: dat God in die donkere rauwe wereld onder ons heeft willen wonen. In Jezus deelt God in de diepte van ons menselijk bestaan. En dat geeft hoop. Elke kerst weer. Wij hoeven hem niet te redden, Hij redt ons door als een kijkend kind onder ons te verschijnen.

ds. Joost Schelling