Geef mij terug de ogen van een kind

Beate Heinen is een Duitse kunstenares, geboren in 1944, die in verbinding met de Abdij van Maria Laach een grote productie Bijbelse voorstellingen heeft geschilderd. Haar verhouding tot God vormt voor haar een rode draad in haar leven. Een van de prachtige werken van haar hand is het schilderij met de titel ‘O Heiland, reiss die Himmel auf’, naar een liedtekst van de Jezuïet Friedrich Spee von Langenfeld (1591–1635). Dit lied is ook in ons nieuwe liedboek als Adventslied opgenomen (lied 437). Het lied van de Jezuiet spreekt van verlangen dat die soms zo gesloten hemel opengebroken wordt en het Licht op aarde zal doorbreken.

Zwijgzaam in het donker

Op het fragment van het schilderij is een menigte mensen zichtbaar: mannen, vrouwen, kinderen – zonder gezicht, zonder ogen, zonder mond. Zwijgzaam in het donker. Onder hen is één man met opvallend grote handen. Hij is weliswaar gedeeltelijk in de schaduw, maar heeft wél een gezicht – zijn grote handen beschermend om een vrouw met een slapend kind op haar arm. Waar zij met haar kind ons aankijkt, is het donker uiteen gescheurd en komt het licht naar binnen. De kleur verandert. Het doet me denken aan de prachtige tekst van het lied ‘Anthem’ van Leonard Cohen, waar die veel geciteerde en betekenisvolle zin in staat: ‘There is a crack in everything, that’s how the light gets in’.

De vrouw met het slapende kind op haar arm staan nadrukkelijk centraal. Zij maakt deel uit van die menigte, maar het binnenkomende Licht valt op haar en haar kind. En nog opvallender: ze kijkt ons rechtstreeks aan. Alsof ze ons wil laten weten dat ze weet dat wij naar haar kijken. Er gaat een zachtheid van haar uit die mij raakt.

Voor mij begint Kerst daar werkelijkheid te worden

Vanzelfsprekend is dat niet. Er is zoveel hardheid in onszelf en om ons heen. Overal moeders met kinderen die een veilig heenkomen zoeken. En steeds weer wapenen we ons. Tegen teleurstelling en wanhoop. Tegen verdriet en pijn. We proberen te voorkomen dat we gekwetst worden. Dat we het onderspit moeten delven. We willen niet belachelijk gemaakt worden, we willen ons niet onveilig voelen. Als het vertrouwen in mensen te vaak beschaamd is laat je het wel uit je hoofd om jezelf te laten zien. Als je niet uitkijkt trek je de muur steeds hoger op. Verstop je jezelf. Raak je steeds eenzamer en teruggetrokken. Wordt het licht steeds vijandiger – want het licht maakt alles zichtbaar. Ook de schaduw.

Ik herinner me nog goed dat ik me als jong meisje ooit eens bewust werd van de dubbelheid van het Kerstfeest. Alles en iedereen om me heen leek wel op te gaan in het feest, maar ik voelde mij zelf helemaal niet zo feestelijk. Alsof ik opeens begreep dat de diepere betekenis van Kerst zo’n schril contrast vormt met de wereld waarin we leven. Dat was toen al zo, dat is nog altijd zo. Ik vond dat een moeilijke ontdekking die bij de groei naar volwassenheid hoorde: hoe kun je Kerstfeest vieren als er zoveel verdriet en ellende in de wereld is? Waarom kan het twee dagen per jaar ophouden, al dat gekletter van wapens, en gaan we daarna gewoon weer door met ruziemaken en vechten?

Maar vandaag wil ik me daar niet meer door laten weerhouden

Want opnieuw wordt het Kerst. Feest van het Kind. Feest van het Licht. En weet ik dat ik mij opnieuw wil laten raken.

Wek mijn zachtheid weer

geef mij terug de ogen van een kind

dat ik zie wat is

en mij toevertrouw

en het licht niet haat.

(Huub Oosterhuis)

 

Gezegende Kerstdagen,

ds. Marianne Paas Feenstra

 

 

Lees ook de andere blogs